Architektura cienia i światła

Złoty Potok

Pamiętnik

Po ostatniej, milczącej wędrówce w okolicach Niegowej, gdzie post od aparatu pozwolił mi na nowo usłyszeć własne myśli, wróciłem do Złotego Potoku. To był tydzień intensywnych dyskusji w Klubie „Źródło” – analizowaliśmy wyniki konkursu „Czarne Światło” i zastanawialiśmy się, jak głęboko technologia może ingerować w proces „odklejania”. Dzisiejszy plener miał być ostatecznym sprawdzianem dla narzędzia, które przez ostatnie tygodnie próbowałem oswoić: Profilu Obrazu Sony. Czułem, że dzisiaj ta techniczna podróż dobiegnie końca.

Wycieczka

Wybrałem żółty szlak, zaczynając od otwartych przestrzeni w okolicach Ludwinowa. Tutejsze pola i wzgórza o tej porze roku przypominają pofalowane morze zastygłe w oczekiwaniu na żniwa. Gdy szedłem w stronę lasu skrywającego Grotę Niedźwiedzią, krajobraz zaczął się domykać, a monumentalne ostańce zaczęły wyrastać z ziemi niczym strażnicy milczenia.

Jurajski Wędrowiec pojawił się przy Diabelskich Mostach. Tym razem nie patrzył na historię skał, lecz na to, jak słońce tnie ich powierzchnię. „Widzisz te cienie w szczelinach?” – zapytał, wskazując na czarne plamy pod nawisami skalnymi. „To nie jest brak światła. To jest fundament, na którym trzyma się cały widok. Bez tego mroku góra byłaby płaska i nieważna”. Razem przeszliśmy przez Grotę Niedźwiedzią, gdzie Wędrowiec uczył mnie dostrzegać gradację szarości tam, gdzie inni widzą tylko ciemność. Jego obecność pomagała mi zrozumieć, że to, co nazywamy „czernią”, ma w sobie nieskończoną ilość warstw.

Fotografia

Pozostałem wierny obiektywowi 55mm. Dziś jednak całą uwagę poświęciłem „wnętrznościom” mojego aparatu. Prowadziłem intensywny warsztat z Profilem Obrazu, badając parametry, które zazwyczaj pozostają ukryte: Black Level, Black Gamma (w ustawieniach Middle, Wide i Narrow) oraz mechanizm Knee (zarówno w trybie Auto, jak i Manual).

Proces „odklejania” odbywał się poprzez świadome rzeźbienie w dynamice obrazu. Operując Black Level, decydowałem, gdzie kończy się informacja, a zaczyna absolutna, nieprzenikniona czerń – moja Zasada Straty. Dzięki Black Gamma mogłem decydować, czy wzgórza wokół Ludwinowa mają być miękkie i zapraszające, czy surowe i odległe.

Powstałe czarno-białe obrazy pól i łąk nie są dokumentacją rolniczego krajobrazu. To graficzne wykresy mojego zderzenia z przestrzenią. Poprzez manualne ustawienie funkcji Knee, odciąłem blask nieba, zmuszając widza do skupienia się na fakturze ziemi. Obraz stał się rezonatorem struktury świata – nie pokazuje „ładnych widoków”, ale energię ukrytą w linii horyzontu i rytmie kłosów. Tym plenerem oficjalnie zamykam etap eksperymentów z Profilem Obrazu. Instrument jest gotowy.

Podsumowanie i porady

Złoty Potok po raz kolejny stał się poligonem doświadczalnym dla NADFOTOGRAFII. Zrozumienie, jak aparat interpretuje najciemniejsze i najjaśniejsze partie obrazu, daje wolność, której nie zapewni żaden filtr czy program graficzny. To kontrola na etapie narodzin światła w matrycy.

3 porady dotyczące „rzeźbienia” w aparacie:

• Black Level jako granica prawdy: Podniesienie poziomu czerni w ustawieniach profilu pozwala na wydobycie detali z cieni, ale ich obniżenie wprowadza dramatyzm i tajemnicę. Używaj tego, by zdecydować, co chcesz ukryć przed widzem (Zasada Straty).
• Black Gamma – elastyczność środka: Eksperymentuj z zakresem Black Gamma (Wide/Narrow), by kontrolować przejścia tonalne w ciemnych partiach. To tam buduje się trójwymiarowość obrazu czarno-białego.
• Funkcja Knee w fotografii: Nie bój się manualnych ustawień punktu przegięcia charakterystyki (Knee Point). To pozwala na „odklejenie” chmur od tła i zachowanie detali w najjaśniejszych partiach zdjęcia bez niedoświetlania reszty kadru.

Jedno z wielu zdjęć testowych.

Bardzo mało chodziłem, dużo fotografowałem.

Szlak jest głównie leśny.

Łukasz Cyrus i Jurajski Wędrowiec, 2024